| | | |
Αρχική Σελίδα


περισσότερα βίντεο >>
Αρχική Σελίδα / Γενικά για την Κύπρο / Ιστορικά στοιχεία / Προϊστορία / Εποχή του Χαλκού
Εποχή του Χαλκού

Ο χαλκός σηματοδοτεί την ιστορική πορεία του νησιού, γ’ αυτό άλλωστε, σύμφωνα με ορισμένους μελετητές, συνδέεται και με το όνομά του. Η εποχή του χαλκού εκτείνεται από το 2500 π.Χ μέχρι το 1050 π.Χ και υποδιαιρείται σε Πρώιμη, Μέση και Ύστερη. Πρέπει να σημειωθεί πως η Κύπρος αποτέλεσε κέντρο εμπορίου, παραγωγής και επεξεργασίας του χαλκού για 3000 χρόνια, από τη χαλκολιθική μέχρι και τη βυζαντινή περίοδο.

Πρώιμη και Μέση Εποχή του Χαλκού

Ήδη από την πρώιμη εποχή του χαλκού, συγκροτήθηκαν κέντρα εκμετάλλευσης και εξαγωγής του χαλκού. Για παράδειγμα, τ’ ανατολικά κέντρα του νησιού, συνήψαν εμπορικές σχέσεις με γειτονικές χώρες, Μ. Ασία, Συρία, Παλαιστίνη, Αίγυπτο, Κυκλάδες και Κρήτη.

Ευρήματα τόσο από την Πρώιμη όσο και από τη Μέση Εποχή, φανερώνουν πως συντελέστηκαν μια σειρά από αλλαγές στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων. Λόγου χάρη, «πήλινο ομοίωμα οργώματος από τους Βούνους», μαρτυρεί πως οι κάτοικοι του νησιού διευκόλυναν τις γεωργικές δραστηριότητές τους, με τη χρήση αρότρου συρόμενου από βόδια. Την ίδια εποχή άλλαξε και ο τρόπος λατρείας των θεών, σαφέστερα ένα «ομοίωμα ενός υπαίθριου ιερού» καταδεικνύει πως η λατρεία πλέον εκφραζόταν με ιεροτελεστίες σε υπαίθρια ιερά.

Από την πρώιμη εποχή, οι αγγειοπλάστες άρχισαν να δημιουργούν μεγαλύτερη ποικιλία χρηστικών αγγείων, όπως πυξίδες-μικρά κουτιά, πρόχοι-κανάτια, κύπελλα. Παράλληλα, οι δημιουργοί φιλοτέχνησαν αγγεία, ανθρωπόμορφα και ζωόμορφα, με έντονα αποτυπωμένη τη φαντασία και τα συναισθήματα τους.

Κατά την πρώιμη και μέση εποχή, οι κάτοικοι διαφοροποιήθηκαν και στον τομέα της οικιακής, οχυρωματικής και ταφικής αρχιτεκτονικής. Οι οικίες ήταν λιθόκτιστες, ορθογώνιες, διαχωρισμένες σε μικρότερους χώρους. Τη μέση εποχή, η οχύρωση των οικισμών διασφαλίζεται με την οικοδόμηση φρουρίων, όπως το «φρούριο Νιτοβίλκλας», στον κόλπο της Αμμοχώστου. Τέλος, η ταφική αρχιτεκτονική της εποχής, χαρακτηρίζεται από τάφους λαξευμένους σε βράχους, σε νεκροταφεία πλησίον των οικισμών. Επιπρόσθετα, οι τάφοι αποτελούνταν από «δρόμο και νεκρικό θάλαμο σε σχήμα σπηλαίου».
Ύστερη Εποχή του Χαλκού

Κατά την ύστερη εποχή του χαλκού, πραγματοποιείται ο εξελληνισμός του νησιού από τους Μυκηναίους, τους πρώτους Έλληνες. Το «πολύτιμο μέταλλο» της εποχής, ο χαλκός, σε συνδυασμό με τη γεωγραφική θέση του νησιού, αποτέλεσαν πόλο προσέλκυσης των μυκηναίων εμπόρων. Την εποχή αυτή, οι Μυκηναίοι αποίκησαν το νησί, εγκαθιδρύοντας ταυτόχρονα τον πολιτισμό τους, μ’ άλλα λόγια τη θρησκεία, τη γλώσσα, την τέχνη και τους θεσμούς τους.

Την ύστερη εποχή του χαλκού, το εμπόριο του «πολύτιμου μετάλλου» επέφερε καθοριστικές αλλαγές σε οικονομικό αλλά και σε κοινωνικό επίπεδο. Η συστηματική ενασχόληση με το χαλκό, ώθησε στην τεχνολογική εξέλιξη αλλά και στη δημιουργία «αστικών κέντρων», τόσο στα λιμάνια όσο και στην ενδοχώρα, με στόχο την διευκόλυνση της εμπορίας του χαλκού. Η σημαντικότερη τεχνολογική πρόοδος της εποχής, θεωρείται η εισαγωγή του τροχού και του άρματος.

Ακόμη και στο τομέα της πολιτικής συγκρότησης, διαφαίνεται η επίδραση των Μυκηναίων. Η Κύπρος διαχωρίζεται σε βασίλεια, τα οποία, όπως και στον ελληνικό χώρο, συνδέουν την απαρχή τους με κάποιο ήρωα. Τα κυπριακά βασίλεια έχουν οργανωθεί διοικητικά αλλά και οικονομικά, κατά το πρότυπο των Μυκηναίων.

Στον τομέα της αρχιτεκτονικής, εισάγονται μια σειρά από καινοτομίες, με σημαντικότερη τη προσθήκη της πολεοδομικής διάταξης. Αντιπροσωπευτικός οικισμός της ύστερης εποχής θεωρείται της Έγκωμης , ο οποίος στηρίχθηκε σε πολεοδομικό σχεδιασμό. Έχουν εντοπιστεί φαρδιοί δρόμοι, οι οποίοι διασταυρώνονται κάθετα σχηματίζοντας ορθές γωνίες και πλατείες. Επιπλέον, στο συγκεκριμένο οικισμό εντοπίστηκαν οικοδομήματα, από πελεκητές πέτρες, ένα είδος αποχέτευσης, λουτρά και αποχωρητήρια εντός των οικιών, εργαστήρια κατεργασίας χαλκού, όλα πλαισιωμένα από ένα τεράστιο οχυρωματικό έργο, «κυκλώπεια τείχη».

Οι άνθρωποι της ύστερης εποχής φαίνεται πως συνέχισαν να λατρεύουν τις θεότητες, όπως και στην υπόλοιπη εποχή του χαλκού, σε υπαίθρια ιερά. Την εποχή αυτή, εισήχθηκε η λατρεία της θεάς Αφροδίτης, όπως μαρτυρεί το ιερό προς τιμή της στην Παλαίπαφο. Ταυτόχρονα, άνθισε η λατρεία θεοτήτων, που σχετίζονται με την ευημερία των μεταλλείων. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, αποτελεί ένα αγαλματίδιο ενός θεού, με βάση σε σχήμα χάλκινου τάλαντου.

Τα αγγεία της εποχής παραπέμπουν στις εμπορικές αλλά και στις πολιτιστικές σχέσεις του νησιού με τις γειτονικές χώρες. Τα κυπριακά αγγεία με δίχρωμη διακόσμηση φέρουν, λόγου χάρη στοιχεία από την Παλαιστίνη. Στην ύστερη εποχή, ανάγονται και «μυκηναϊκά» αγγεία, τα οποία αρχικά εισάγονταν ενώ στη συνέχεια φιλοτεχνούνταν σ’ εργαστήρια στο νησί.

Η επίδραση, κυρίως από τη μυκηναϊκή και αιγαιοανατολική τέχνη, αποτυπώνεται και στα έργα της μικροτεχνίας, όπως μεταλλουργία, αργυροχοΐα, ελεφαντουργία και σμαλτοτεχνία. Παράλληλα, μέσα από τα ευρήματα της μικροτεχνίας, επιβεβαιώνεται η οικονομική ευημερία και το «κοσμοπολίτικο» πνεύμα των οικισμών της εποχής.

Τέλος, σημαντικό επίτευγμα των ανθρώπων της εποχής, θεωρείται η χρησιμοποίηση γραφής από το 1500 π.Χ. Η συγκεκριμένη γραφή, ονομάστηκε «κυπρομινωϊκή», χάρη στην ομοιότητα της με τη Γραμμική Α΄ της Κρήτης. Μ’ άλλα λόγια, οι Κύπριοι φαίνεται πως υιοθέτησαν παρόμοια γραφή μ’ αυτή των εμπόρων της Κρήτης. Η γραφή αποτελεί ισχυρή μαρτυρία του εξελληνισμού του νησιού κατά την εποχή αυτή.


Πηγές:
Ιστορία της Κύπρου, Από τη Νεολιθική μέχρι και τη Ρωμαϊκή Εποχή, Υπηρεσία Ανάπτυξης Προγραμμάτων, Λευκωσία 2001
Ιστορία της Κύπρου για το Γυμνάσιο, Υπηρεσία Ανάπτυξης Προγραμμάτων, Λευκωσία 1994


Τυπώστε Αρχή Σελίδας Ταχυδρομήστε
Designed & Developed by NETinfo Services Ltd.
No images, text or other material whatsoever from this website may be copied, published, re-produced or otherwise used
without the written permission of NETinfo Services Ltd.